Aktualności

Muzeum będzie miało swojego Patrona

Podczas uroczystości Religijno - Patriotycznych organizowanych przez Parafię Rzymsko - Katolicką, Sejneńskie Towarzystwo Opieki nad Zabytkami i Burmistrza Miasta Sejny nastąpi odsłonięcie i poświęcenie Tablicy Patrona Muzeum Ziemi Sejneńskiej Arcybiskupa Romualda Jałbrzykowskiego.

Uroczystości odbędą się w niedzielę 19 czerwca 2011 w Sejnach.

,, TU  POŁOWĘ  ŻYCIA  SWEGO  PRZEBYŁEM

  I  TU  POŁOWĘ  SERCA  SWEGO ZOSTAWIAM ‘’

ARCYBISKUP

ROMUALD JAŁBRZYKOWSKI

ur.   07.02.1876   -    zm.  19.06.1955

Romuald Jałbrzykowski przyszedł na świat dnia 7 lutego 1876 roku w  rodzinie wywodzącej się ze starej szlachty mazowieckiej herbu „Grabie" w zaścianku  Łętowo - Dąb w diecezji sejneńskiej ,  powiat  Wysokie Mazowieckie. Został ochrzczony w kościele parafialnym w Kołakach. Jego rodzice Feliks  i Rozalia z Krajewskich mieli pięcioro dzieci, z których Romuald był  czwartym. W domu Jałbrzykowskich  kolejne pokolenia były wychowywane w powinności służenia Ojczyźnie.  Dziadek Romualda , Walenty , walczył  w powstaniu listopadowym,a stryj Zygmunt był uczestnikiem powstania styczniowego.  Imię Romuald otrzymał   na pamiątkę  ostatniego przywódcy powstania styczniowego Romualda Traugutta. W rodzinie panowała  wzniosłość duchowa przepojona  religijnością , stanowiąca  klimat dla rozwoju cennych przymiotów późniejszego biskupa sejneńskiego, łomżyńskiego i arcybiskupa - metropolity wileńskiego.

  Dewizą w rodzinie Jałbrzykowskich było hasło „O quam dulce et decorum, est pro Patria mori" (O jak słodko i szlachetnie jest umrzeć za ojczyznę).

Pierwszą szkołą, która zaczęła formować edukacyjnie młodego  Romualda, była szkoła elementarna  w Kołakach. Kierownik tej szkoły Jan Godlewski obudził  wielką wrażliwość w młodym uczniu na potrzebę zdobywania wiedzy i  udzielania pomocy bliźnim. Przyjaźń jaka zawiązała się między uczniem a pedagogiem przetrwała na całe życie ich obu.

 Następnie naukę  kontynuował w gimnazjum gubernialnym w Łomży o profilu klasycznym. Uczył się dobrze, a będąc w klasach starszych gimnazjum sam udzielał korepetycji młodszym kolegom . Tutaj spotkał się z ostrością rusyfikacji,  jakiej została poddana ówczesna polska młodzież szkolna. Część wakacji  spędzał  u wuja księdza Pawła Krajewskiego, który w kurii biskupiej w Sejnach pełnił szereg odpowiedzialnych funkcji . Pobyty wakacyjne w Sejnach  z początku dotyczyły  pomocy  wujowi w pracach administracji kościelnej.  Współuczestnictwo  w  życiu religijno – duchowym, jakie istniało w ówczesnych diecezjalnych Sejnach, obudziło   chęć studiowania w miejscowym seminarium .  Sytuacja materialna rodziny nie pozwalała na kontynuację dalszej nauki, mimo ogromnych chęci  kształcenia, jakie wykazywał młody Romuald.  Wuj widząc szczere pragnienie kontynuowania nauki siostrzeńca stawia  mu warunek, jeżeli zda egzamin celująco do seminarium w Sejnach , to podejmie się finansowania przez cztery lata czesnego.

Po skończeniu gimnazjum w Łomży,  jesienią 1893 r. Romuald Jałbrzykowski  zdaje celująco egzaminy do  Seminarium Duchownego w Sej­nach , a ciężar finansowania nauki i utrzymania   podejmuje się ksiądz Paweł Krajewski  ze swoich osobistych środków.

 Duch koleżeństwa i  wielka uczynność zjednywały mu sympatię otoczenia. Lata studiów w seminarium to także spotkanie się z realiami narastania ruchu emancypacji narodowej

wśród części  wiernych  diecezji sejneńskiej narodowości litewskiej. Przez radykalizm  tego społeczno –narodowego ruchu, następuje załamanie się ukształtowanego w  dobie pierwszej Rzeczpospolitej   dobrosąsiedzkiego współistnienia osadnictwa  narodowości litewskiej i polskiej. Problemy te  stopniowo także ujawnią się w życiu społeczno – religijnym kurii biskupiej w Sejnach. Mimo szerzącej się ogólnej  wrogości narodowej,  osobiste przymioty młodego Romualda oraz poczucie wspólnoty zjednywały mu wielu przyjaciół 

wśród  kleryków narodowości litewskiej uczących w seminarium. Rok 1898 był ostatnim rokiem jego pobytu w Seminarium Du­chownym w Sejnach. Z rąk biskupa Baranowskiego przyjął święcenia subdiakonatu i diakonatu. Z uwagi jednak na młody wiek, który nie zezwalał mu przyjąć święceń kapłańskich - został  wysłany na dalsze studia do Akademii Duchownej w Peters­burgu.

 Była to jedyna uczelnia katolicka teologiczna na terenie Cesarstwa  Rosyjskiego i Królestwa Polskiego nadająca tytuły naukowe.  Została  ona utworzona z przeniesionej akademii duchownej  z Wilna w 1842 r.

Czteroletnie studia akademickie w Peters­burgu przyniosły późniejszemu biskupowi sejneńskiemu wielostronny rozwój osobowości. Oprócz pogłę­bionej wiedzy naukowej, nawiązał tam liczne znajomości  i poznał życie  religijne  oraz społeczne  w  imperium rosyjskim.  Bliż­sze  kontakty z profesorami i kolegami  z akademii duchownej rozbudziły w młodym diakonie  wrażliwość na napięte  kwestie społeczne i narodowościowe  zniewolonych  narodów Europy  wschodniej przez  imperium carskie.  Poznanie sytuacji duszpasterskiej w in­nych diecezjach, służyło wymianie poglądów i za­cieśnianiu  więzi przyjaźni z wieloma przyszłymi hierarchami  Kościoła.

Biorąc czynny udział w życiu akademickim petersburskiej uczelni, Romuald przejawiał zawsze należyty takt, trzeź­wy sąd i właściwy umiar, a przy tym był zawsze nad wyraz grzeczny i uprzejmy. Jego wzorowa postawa, skromność i sposób bycia wobec pro­fesorów i kolegów zjednały mu także życzliwość i uznanie w całym środowisku akademickim.  Święcenia kapłańskie przyjmuje 9 marca 1901 roku . Po uzyskaniu stopnia magistra teologii , mimo propozycji pozostania na uczelni i poświecenia się pracy dydaktyczno - naukowej, na polecenie biskupa Baranowskiego wraca do diecezji sejneńskiej i obejmuje stanowisko wikariusza parafii Wąsosz. Po miesiącu biskup Baranowski wzywa księdza Jałbrzykowskiego do pałacu biskupiego w Sejnach i oznajmia  mu , że ma po odwołanym  księdzu  Laukajtisie objąć   stanowisko kapelana biskupa sejneńskiego. Przez ostatnie półtora roku życia biskupa Baranowskiego, ksiądz kapelan Jałbrzykowski staje się najbliższym współpracownikiem ordynariusza sejneńskiego.

Służy często pomocą biskupowi Baranowskiemu w jego intensywnych pracach lingwistycznych nad tłumaczeniem dokumentów kościelnych na język litewski. Jako osoba znająca kilka języków: grekę, łacinę , francuski, niemiecki, rosyjski, hebrajski i litewski jest bardzo przydatna biskupowi przy jego fundamentalnej pracy nad przekładem Pisma Świętego na język litewski. Nagła śmierć  biskupa Baranowskiego 26 listopada 1902 roku  spowodowana wylewem,  przerywa tą owocną współpracę . Na wykonawcę  swego testamentu bp. Baranowski wyznaczył  księdza Jałbrzykowskiego.  Zostało  to odebrane jako swoiste świadectwo  woli biskupa zdystansowania się  od grupy księży  narodowców litewskich  skupionych wokół księdza Laukajtisa  i prałata  Antonowicza , kreujących  liczne napięcia narodowościowe polsko-litewskie. Ksiądz Jałbrzykowski  wypełnia wolę testamentową biskupa Antoniego Baranowskiego i zgodnie z jego dyspozycją organizuje uroczystości liturgii żałobnej w  języku  łacińskim  powszechnym dla ówczesnego Kościoła. 

Część duchowieństwa,  tzw. narodowcy litewscy,  pogrzeb biskupa Baranowskiego bojkotuje i przyjmuje postawę infamii jego osoby z szeregów krzewicieli odrodzenia duchowego i narodowego Litwy.

 Po śmierci bp Baranowskiego, zgodnie z wolą wyrażoną w testamencie  kandydatura księdza Jałbrzykowskiego zostaje zgłoszona na  profesora  seminarium duchownego  w Sejnach . Po wcześniejszym zatwierdzeniu  jego kandydatury przez gubernatora suwalskiego,  konsystorz   kapitularny  dnia 10.01.1903 roku ostatecznie zatwierdza osobę  magistra teologii  ks. Romualda Jałbrzykowskiego na profesora  w sejneńskim seminarium.

Lata pracy ks. Jałbrzykowskiego  w seminarium wśród kleryków to nie tylko organiczna praca nad rozwojem sejneńskiej uczelni w podnoszeniu poziomu kształcenia , ale także czynna praca społeczna wśród miejscowego społeczeństwa na rzecz poprawy jego losu bytowego. Staje się promotorem na terenie guberni suwalskiej ruchu spółdzielczego jako formy solidaryzmu  społecznego w przezwyciężaniu ubóstwa i zacofania cywilizacyjnego . Nawiązuje współpracę z wybitnymi propagatorami spółdzielczości w Wielkopolsce i Galicji i sprowadza literaturę w tym zakresie. Sejny odwiedzają liczni przedstawiciele tego ruchu, między innymi Stanisław Wojciechowski  późniejszy prezydent RP. Pokłosiem tych działań powstaje spółdzielnia „Gospodarz” która na terenie całego dawnego powiatu sejneńskiego rozwija  działalność gospodarczą i skutecznie  broni  przed spekulacyjnym handlem powodującym wyzysk ekonomiczny najuboższych warstw społecznych.  Na początku powstaje magazyn handlowy w Sejnach , a następnie filie w Wiejsiejach  i  Lejpunach.

Dzięki zarobionym kapitałom z działalności gospodarczej we współpracy z

dr  Stanisławem  Urbanem powstaje pierwszy   ośrodek do leczenia stacjonarnego  dla chorych, zwany „ szpitalniskiem ” u zbiegu dzisiejszej ulicy Zawadzkiego i Świerczewskiego.  Przy spółdzielni powstaje także  księgarnia , gdzie mogła  ucząca się młodzież  z Sejn  i z okolicznych terenów po przestępnych cenach  nabywać przybory szkolne i podręczniki.  Było to  ulżeniem  dla  rodziców uczącej się młodzieży w wydatkach szkolnych.  Za tymi wszystkimi inicjatywami społecznego działania stał  ksiądz profesor Jałbrzykowski.

  Po ogłoszeniu ukazu tolerancyjnego przez cara Mikołaja II , dnia  27 grudnia 1906 powstaje  pierwsze koło Macierzy Szkolnej w powiecie sejneńskim pod prezesurą ks. Romualda Jałbrzykowskiego.  Przystąpiło ono do otwarcia prywatnej szkoły polskiej. Odzew społeczny był tak ogromny, że w przeciągu kilu miesięcy zebrano niezbędne kapitały na uruchomienie szkoły. Kiedy w 1907 roku władze carskie zawiesiły działalność  Macierzy Szkolnej  w Królestwie Polskim,  na wniosek ks. Jałbrzykowskiego  aby nie zmarnować dotychczasowego dorobku , powstaje nowa organizacja pod nazwą  Związek Katolicki , której przewodzi ks. Jałbrzykowski. Szkoła powstała przy ulicy Suwalskiej w domu pana Antoniego Łucznika do której początkowo uczęszczało około 60 dzieci. Religii udzielał sam ks. prof. Jałbrzykowski.  W nauczaniu wspierali go inni profesorowie z seminarium , księżą Polacy jak: Franciszek Wądołowski , Władysław Pianko i Aleksander Misiewicz.

Oprócz szkoły otwarto kursy;  jeden dla starszych analfabetów , a drugi dla umiejących czytac i pisać. Zasługą tych kursów było zainteresowanie oświatą i znaczne zniwelowanie analfabetyzmu wśród miejscowej ludności. Z uwagi ,że w Sejnach  odsetek ludności litewskiej był minimalny, który sprowadzał się do kilkunastu rodzin  to większych problemów na tle narodowościowym ze społecznością litewską z  posyłaniem dzieci do polskiej szkoły nie było.  W 1908 roku kupiono posesję od pana A. Łucznika z dwoma domami , gdzie obok szkoły stworzono dużą salę widowiskową  na różne przedstawienia teatralne i imprezy okolicznościowe. Wszystkie sprawy materialne załatwiał  ks. Jałbrzkowski , pozostawiając nauczycielom kierunek pedagogiczno – naukowy. Stworzono przy Domu Katolickim mieszczącym się przy ulicy Suwalskiej dużą bibliotekę , która cieszyła się znaczącym  zainteresowaniem społecznym. 

Przed  wybuchem pierwszej wojny światowej szkoła liczyła ponad 100 uczni , co sprawiało , że  cztery carskie szkoły jakie w owym czasie były w Sejnach , zaczęły świecić pustkami. Tak szybki rozwój polskiego szkolnictwa w Sejnach, obejmujący główną część populacji polskiej młodzieży, powodował rosnącą niechęć  władz carskich do prowadzonej pod kierownictwem ks. Jałbrzykowskiego działalności oświatowej. Jego autorytet  cieszący się ogromnym uznaniem w całym społeczeństwie  sprawiał, że władze carskie nie bardzo mogły formalnie przeciwstawić się prowadzonemu nauczaniu .

W 1908 władze kościelne w uznaniu  za jego dokonania edukacyjne  powierzają mu funkcje wicerektora seminarium sejneńskiego. Jako osoba odpowiedzialna za stronę gospodarczą funkcjonowania seminarium, przeprowadza gruntowny remont klasztoru podominikańskiego, gdzie mieściło się seminarium duchowne. Przy seminarium także zostaje  zorganizowane  50 hektarowe gospodarstwo rolne , które znacznie przyczynia się do poprawy warunków bytowych i wyżywienia młodych kleryków.  Dzięki tym i innym kierunkom działania prowadzonym przez księdza rektora Jałbrzykowskiego,  studia w sejneńskim seminarium stają się dostępne nawet dla niezamożnej  młodzieży.

Nie ulega wątpliwo­ści, że był on w tym czasie najwybitniejszą osobowością wśród sejneńskich profesorów se­minarium i na nim spoczywał główny ciężar odpowiedzialności za formację młodego duchowieństwa w diecezji.

Głównym atutem w pracy dydaktyczno-wychowawczej rektora Seminarium Duchownego ks. Romualda Jałbrzykowskiego, była przede wszystkim jego nienaganna postawa kapłańska oraz konsekwentna tendencja do kształtowania w seminarium sejneńskim przyszłych kapłanów na wzór Boskiego Mistrza. Jeszcze zanim roz­począł swoją pracę profesorską, pierwsze wy­magania postawił sobie samemu.

„Jestem kapłanem, żołnierzem Chrystuso­wym — mianowano mnie profesorem, mam kształcić przyszłych pracowników w winnicy Chrystusowej. Żeby nie zadawać kłam tak szczytnej nazwie swemu postępowaniu, posta­nawiam nie grywać w karty; czas ten, który bym zmarnował niepotrzebnie, obrócę na dobro spo­łeczeństwa.”

Wybuch w 1914 roku pierwszej wojny światowej i szybkie objęcie całej diecezji sejneńskiej obszarem działań wojennych  sprawia ,że zapada decyzja ewakuacji całego seminarium w głąb Rosji do Mohylewa. Ksiądz  rektor Jałbrzykowski  pod ostrzałem artyleryjskim  z grupa około 50 kleryków w marcu 1915 roku  organizuje ich ewakuację z Sejn. Po dwóch  latach tułaczki wojennej  w kwietniu 1917 roku  wraz biskupem Karasiem przez Skandynawię i Niemcy powraca do Sejn , które są okupowane przez Niemców.

W grudniu 1917 roku Konferencja Episko­patu Polski przedstawiciel Stolicy Apostolskiej wysuwa kandydaturę  ks; Romualda Jałbrzykowskiego  na biskupa pomocniczego diecezji sejneńskiej. Uroczysta konsekracja odbyła się 30 listopada 1918 roku w Łomży, która stała się odtąd siedzibą biskupów. Na konsekracji był delegat papieski Achilles Ratti — późniejszy papież Pius XI.

.

Doceniając ogromne zasługi ks. prof. Romu­alda Jałbrzykowskiego, Episkopat Polski przed­stawił Stolicy Apostolskiej jako kandydata na Biskupa Sejneńskiego, potem na pierwszego biskupa łomżyńskiego, a po śmierci arcybiskupa wileńskiego Jana Cieplaka, Papież Pius XI na Tajnym Konsystorzu w dniu 24 czerwca 1926 r. mianował rządcą archidiecezji wileńskiej - bis­kupa sejneńskiego, ordynariusza łomżyńskiego ks. Romualda Jałbrzykowskiego.

Ostatni z metropolitów wileńskich Romuald. Jałbrzykowski miał szczególny dar zjednywania sobie ludzi, umiejętność nawracania tych co od kościoła odeszli, dawał przykład pokory, skrom­ności i prawdziwej wiary oraz był zawsze gotów oddać życie za owieczki powierzone jego pieczy.

Jako biskup sejneński w swej codziennej pracy pasterskiej naśladował św. Jana Yianey –proboszcza z Ar s, dając przykład świętości po­przez miłość, pokorę i prostotę życia. Wypełniając swoją pasterską posługę troszczył się stale o wiernych, powierzonych jego pieczy, bez wzglę­du na ich wiek, pozycję czy narodowość, zarówno o stałych mieszkańców Sejn, jak i tych z poza diecezji. Okazywał apostolską troskę także wobec tych, którzy z racji warunków swego życia, nie mogli wystarczająco korzystać ze zwyczajnej formy pasterzowania oraz wobec niepraktykujących.

 Wielki Arcykapłan  Kościoła -  w latach 1940-1945 w najtrud­niejszym. okresie okupacji hit­lerowskiej i Litwy radzieckiej , nie patrząc na zagrożenie własnego życia niósł brzemię posługi Pańskiej swemu ludowi Bożemu .

 Zakończył swoje ziemskie życie 19 czerwca  1955 r. w Białymstoku.

Zwłoki zostały złożone w prokatedrze w Bia­łymstoku.  

Kalendarium Drogi Pasterskiej

studia w sejneńskim seminarium duchowym

1893  –  1898

studia w petersburskiej Akademii Duchownej

1898  –  1901

praca w kurii biskupiej w Sejnach

1901  -  1902

profesor seminarium duchownego w Sejnach

1902  -  1908

wicerektor seminarium duchownego w Sejnach

1908-  1918

wikariusz  generalny  diecezji sejneńskiej

 w obrębie  GG ,,Warschau ‘’

1918 - 1819 

biskup

sufragan diecezji sejneńskiej

1918 – 1925

wikariusz  biskupi dzielnicy diecezji sejneńskiej

 przynależnej do  Rzeczpospolitej Polski

1919 -1921

administrator  apostolski dzielnicy diecezji  sejneńskiej

przynależnej do Rzeczpospolitej Polski

1921 - 1925

pierwszy ordynariusz łomżyński

1925 – 1926

arcybiskup

 metropolii  wileńskiej

 1926 – 1955

  administrator  apostolski - metropolita wileński

 w Białymstoku   

1945 –1955

Tu na Ziemi Sejneńskiej  stanąłeś  do służby Bożej w miłości ponad podziałami,

W grodzie nad Narwią  budowałeś  zręby  odradzającej się  Ojczyzny

i wzniosłeś  nową   stolicę biskupią ,

W  ofierze Matce  ostrobramskiej uniosłeś brzemię  Metropolity Wileńskiego.

Po wojennej pożodze na białostockiej Stolicy biskupiej przywróciłeś

                                                 nam  wiarę  w odrodzenie.               

                                                          Opracował:

                                                          Jarosław Domosławski